Ölü Mektuplar Üzerine

Herman Melville, Kâtip Bartleby 1 dk

Bartleby orada, insanın ötekiyle kurduğu tüm bağların iflasını görmüş olmalı: Bir başkasına yönelen her sözcük, daha baştan bir ölü mektuptur.

Seninle karşılaşmayacağız. Bu bir gecikme ya da ertelenmiş bir ihtimal değil; karşılaşacak bir sen olmadığı için baştan tanımlanmış, kesin bir imkânsızlık. Bu dünyada seninle ortak bir zamana, bir mekâna ya da paylaşacağımız tek bir hatıraya sahip olma ihtimalimiz yok. Kaybedilmiş değilsin; hiç olmadın.

Buna rağmen zihnimin bir muhatap arama refleksi bütünüyle silinmiyor. İnsan, kendi bilincinin yalıtılmışlığıyla ve varoluşun temelsizliğiyle baş başa kalamadığı için karşısına durmadan bir öteki koyuyor. Birine seslenmek, onda bir yankı bulmayı ummak; o mutlak boşluğu örtmeye çalışan zayıf bir hileden ibaret, farkındayım. Çünkü bir bilincin diğerine nüfuz edebileceği inancı, insanın kendine anlattığı en eski yalandır. Dil bir köprü kurmaz; aradaki uçurumu görmeyelim diye çekilmiş eğreti bir perdedir. Ağızdan çıkan her ses, karşıya varmadan çoktan çökmüş olur. Var olmayan birine yönelen her kelime ise doğduğu anda hükümsüzdür.

Bu imkânsızlık kavrandığında geriye yalnızca çıplak bir anlamsızlık kalıyor. Çoğu insan bu boşluğa dayanamadığı için telaşla eylemler üretir, ilişkilere girer, başladığı her şeyi bir sonuca bağlamak için çırpınır. Oysa bir şeyi tamamlamak, onu tüketmek ve katılaştırmaktır. İnsan imkânı edime kurban ettiği anda, onun barındırdığı o sonsuz genişliği öldürür. Gerçekleşmemiş olan; yaşanmamış, bir kalıba dökülmemiş hâliyle dokunulmaz kalır.

Melville’in Bartleby’si Wall Street’teki o kör duvara bakmadan önce Washington’daki Ölü Mektuplar Ofisi’ndeymiş. Bunu hikâyenin en sonunda, anlatıcının kulağına çalınmış bir söylenti olarak öğreniyoruz. Alıcısına ulaşamamış ve ateşe atılmak üzere ayıklanan binlerce kâğıdın arasında. Oysa o mektupların her biri, en azından bir zamanlar var olmuş birine yazılmıştı; bir adı, bir kapısı, bir yüzü olan birine. Bartleby orada, insanın ötekiyle kurduğu tüm bağların iflasını görmüş olmalı: Bir başkasına yönelen her sözcük, daha baştan bir ölü mektuptur.

Bu metnin ise hiç adresi olmadı. Ölü bile doğmadı.

…

Seni zihnimde bir ihtimale dönüştürmek mi?

Yapmamayı tercih ederim.

#herman-melville#giorgio-agamben#katip-bartleby#imkânsızlık#felsefe